Hem Çin hem Japonya’da okul temizliği, yalnızca temizlik faaliyeti değil; sorumluluk, işbirliği, özdisiplin ve toplumsal bilinç kazandırma aracı olarak görülmektedir. Bu yaklaşım, hem tarihî hem felsefi temellere dayanmaktadır.

Japon okullarında “o‑soji” adı verilen uygulamayla, öğrenciler her gün sınıf, koridor ve tuvalet temizliğine katılır. Genelde öğle yemeği sonrası veya ders sonlarında 10–15 dakika sürer

Bu temizlik etkinliği, öğrenciler arasında grup dayanışması, kişisel sorumluluk ve çevreye saygı bilinci oluşturur

Yapılan bir araştırmaya göre, Japon kamu okullarının %93’ünde tuvalet temizliği öğrenciler tarafından yürütülmekte; ya tamamen ya da öğretmen, okul personeli ile birlikte

ECJ’de yer alan bir gözlemde, Tokyo’daki Azabu İlkokulu’nda birinci sınıf öğrencileri kendi sınıflarını temizliyor, masalarını geriye itip yerleri silerek sınıfı düzenliyorlar. Tuvalet temizliği gibi daha ağır görevler ise okul personelince yapılmaktadır

Reddit’tan gelen deneyimler de bu uygulamanın güçlü etkisini ortaya koyuyor:

“Students in Japan help clean and care for their school every day.” 

“Most Japanese schools do not employ janitors… students clean the school themselves.” 

Çin’de Emek Eğitimi Müfredatı: Temizlik ve Ev İşleri

2022 yılı itibarıyla, Çin Eğitim Bakanlığı zorunlu eğitim (ilk ve orta okullar) kapsamında “emek eğitimi” dersi başlattı. Bu ders haftada en az bir kez ev işleri, temizlik, yemek pişirme gibi pratik beceriler içeriyor 

1–2. sınıf öğrencileri temel temizlik, sebze yıkama, meyve soyma gibi görevler üstlenirken; 3–4. sınıflar sınıflarını temizleme, çamaşır yıkama ya da soğuk yemek hazırlıkları gibi daha gelişmiş pratiklerle tanışıyor 

Ayrıca bazı birincil okullarda, öğrenciler her gün sınıf ve ortak alanları 20 dakika boyunca temizliyor; bu uygulama iyi iş alışkanlıkları, kolektif sorumluluk ve emek saygısı oluşturmaya hizmet ediyor

Ancak Reddit üzerindeki bazı paylaşımlara göre bu uygulama her yerde yaygın değil. Öğrenciler temizlik yapma görevlerini ev ödevine dönüştürüp video kayıt halinde sunabiliyorlar; fakat bu farklı okullarda kurallar ve beklentiler doğrultusunda değişiyor

Toplumsal Sorumluluk ve İşbirliği   Temizlik görevleri grup olarak yürütülür; çocuklar birlikte çalışmayı, görev paylaşımını öğrenir.

Sorumluluk Bilinci  “Kendi kirini kendi temizleyen” çocuk, çevresine daha saygılı ve dikkatli olur.

Emek ve Zanaat Saygısı  Yapılan işin değerini anlama, temizlik personeline saygı duyma

Kişisel Disiplin ve Düzen   Günlük tutarlılık, görev bitince hizalama, temiz bırakma gibi alışkanlıklar kazanılır.

Pedagojik Etkileşim Öğretmenler temizlik sırasında çocuklarla daha az resmi ortamlarda iletişim kurarak sınıf içi ilişkileri zenginleştirir

.

Japon okul öncesi eğitiminde de grup çalışması, sorumluluk duygusu ve öz-düzenleme gelişimi önemli amaçlardandır

Çocuklar oyuncaklarını toplama, sınıfı düzenleme gibi küçük temizlik işlerine dahil edilir. Bu tür aktiviteler cezadan ziyade oyun gibi sunulur.

Anji Play müfredatı, çocukların kendi seçtikleri oyunları oynamaya, keşfetmeye teşvik eder. Sınıf temizliği doğrudan dahil olmasa da çocukların ortamlarını düzenleme ve paylaşma sorumluluğunu destekler 

Sorumluluk, iş birliği, çevresel farkındalık, kendine güven gelişimi.

Hem bireysel hem toplu temizlik alışkanlığı kazandırır.

Öğretmen–öğrenci bağını sosyal ortamda güçlendirir.

Çocuklara verilen temizliğin hijyen ve güvenlik riskleri (örneğin tuvalet temizliği) tartışma konusu olabilir

Çok yoğun akademik programlar uygulamayı zorlayabilir.

Bazı batılı bağlamlarda “çocuk işçiliği” gibi yanlış yorumlara yol açabilir; ancak Japonya ve Çin’de çok özel pedagojik ve kültürel temeller vardır.

Çin ve Japonya’daki yaklaşımda temizlik, sadece bir görev değil; karakter eğitimi, toplumsal bilinç, kişisel sorumluluk ve çevreye saygı geliştiren bir araçtır. Japonya'da bütün öğrencilerin günlük temizliğe katılması klasik ve köklü bir eğitim pratiği iken, Çin’de yeni geliştirilen emek eğitimi müfredatı içindeki temel bir bileşendir.

Bu model, çocuklara yalnızca “temizlik” değil, birlikte yaşama kültürünü, emeğin değerini ve bireysel katkının ortak faydaya dönüşmesini öğretir.